Als u aan boort bent van een groter schip zoals een Cruiseschip of een vrachtschip, zal er meestal kort na vertrek een reddingsoefening worden gehouden waar ook de reddingsboten gebruikt worden. Deze gaan dan niet het water op en worden maar er word wel verteld waar deze zijn, waar u een zwemvest kan krijgen en hoe het zwemvest op de juiste manier vast gemaakt moet worden. Ook zal er verteld worden wat men mee moet nemen in geval van de noodprocedure en wat niet. Op de meeste schepen zijn er vlotten opblaasbare boten aan boord. Op de wat kleinere vracht en vissersschepen, vind je soms ook op het achterdak ook een vrijevalboot. Dit is een boot die op een stelling staat en in geval van nood met heel de bemanning in het water valt. Deze is ook voorzien van een motor en reddingsmateriaal. Bij een vliegtuig werkt de glijbaan waarover je naar beneden gaat bij het verlaten van het vliegtuig vaak als reddingsvoertuig.
Op de wat kleinere schepen, zeewaardige jachten en zeilschepen zul je vooral Opblaasbare vlotten aantreffen. Deze nemen ook weinig ruimte in en zijn relatief goedkoop in aanschaf. Dit zijn meestal vlotten die meteen opgeblazen worden, als ze in zout water terecht komen. Anders zit er een pomp bij en moet het vlot handmatig opgepompt worden. In het reddingsvlot zitten ook een overlevingsuitrusting die varieert per soort vlot. Ook is er verschil in grootte. Hieronder heb ik 3 verschillende reddingsvlotten van verschillende merken uitgewerkt. Hier staat bijvoorbeeld in wat ze aan boort hebben en voor hoeveel personen het vlot geschikt is:
| Pro Saver 4 | KHY Offshore 4 | |
| Werpring met lijn: | 1 | 1 |
| Mes | 1 | 1 |
| Spons | 1 | 1 |
| Hoosvat | 1 | 1 |
| Peddels | 2 | 2 |
| Pomp | 1 | |
| Drijfanker | 1 | 1 |
| Instructieblad | 1 | 1 |
| Handdoek | 1 | |
| Reparatieset | 1 | 1 |
| Handfakkels | 3 | 2 |
| Zaklamp | 1 | |
| Extra Batterijen | 2 | |
| Zeeziektabletten | 36 | 24 |
| Fluitje | 1 | |
| Spiegel | 1 | |
| Zeeziektezak | 1 | |
| Handbrul (alarm) | 1 | |
| Parachutefakkels | 2 | |
| Reservetouw | 10m | |
| Afmeting verpakt | 64x38x24 cm | 70x40x36 cm |
| Aantal personen: | 4 (is er ook voor 6,8 en 10) | 4 (is er ook voor 6, 8, 10, en 12) |
| Gewicht | 26,6 kg | 34 kg |
Schip verlaten / Man overboord
In het geval dat u een schip of vliegtuig moet verlaten neem dan (als u het
bij de hand heeft), warme kleren, waaronder hoofdbedekking en handschoenen
mee. Neem verder een zaklamp en voedsel met een lange houdbaarheidsdatum mee.
Verder zijn water en zoveel mogelijk uitrustingsstukken zoals een mes, touw
en natuurlijk een zwemvest.
Als u op een groot schip bent, volg dan verder altijd de orders van het
personeel op. Zij zullen u zo snel en zo veilig mogelijk van boort helpen.
In het geval dat u uzelf moet redden of moet springen, zorg dan dat u altijd
iets vat blijft drijven voor u uit gooit en probeer dan dichtbij te komen.
In het geval dat u een vlot bij de hand heeft (op een jacht of zeilschip),
blaas dit dan nog niet op en probeer eerst verder van het schip vandaan te
komen. Verder is het van belang dat u altijd hoger aan de wind van boord
gaat zodat u minder last hebt van de wind. Zorg ook dat u niet in een plas
met olie terecht komt. Er is uitzondering, Als er brand is en/of u moet door
het vuur springen, spring dan aan de windzijde in het water. De wind zal dan
de vlammen van u weg blazen in plaats van naar u toe.
Als u overboord slaat, wilt u afgezien van blijven drijven, de aandacht
trekken van de overige personen aan boord. Dit kunt u doen door bijvoorbeeld
een geluid of ander signaal te geven. Geluid verplaatst zich goed boven het
water dus schreeuwen, met de hand slaan op het water of in het geval dat u
een zwemvest met een fluitje heeft, fluiten. Verder kunt u ook een licht
signaal geven. Op sommige zwemvesten is een lampje bevestigd. Ook bewegingen
kunnen de aandacht trekken. Als u zwaait, doe dit dat met 1 hand. Als u
namelijk met 2 handen zwaait, is er een grote kans dat u hoofd onder water
komt.
Het gebruik van een reddingsvlot of rubberboot
Als u eenmaal ver genoeg van het wrak uit de buurt bent, kunt u de situatie
overzien. Dan kan u een reddingsboor opblazen of uitkijken naar een sloep.
Als deze allebei niet aanwezig zijn, probeer dan zo veel mogelijk drijvend
materiaal te vinden en aan elkaar vast t knopen. Dit zorgt ervoor dat u toch
een vlot heeft en niet hoeft te zwemmen. Als u wel een reddingsvlot bij de
hand heeft, is dit het zeker het moment om deze op te blazen. Ga vervolgens
zo snel mogelijk de rubberboot in. Spring dan niet de boot in maar gooi 1
been over de rand en rol dan de boot in. Hierdoor voorkam je beschadigingen
aan het vlot. Bind vervolgens u en de andere passagiers vast aan het vlot
zodat u, als u over boord slaat, vast aan het vlot blijft zitten zodat u of
u mede reizigers u weer aan boord kunnen hijsen.
Een reddingsvoertuig is bedoeld voor een beperkt aantal mensen. Het is
verstandig om je hier ook aan te houden, anders word het gevaarlijk voor
alle mensen aan boord. Als er te veel mensen in het water liggen voor het
vlot, probeer dan eerst zieken, vrouwen en kinderen in het vlot toe, en
richt je dan pas op de gezonde mensen. Deze kunnen dan rond het vlot blijven
hangen en maak een schema om deze mensen ook af en toe in het vlot te laten
zitten.
Alle spullen moeten zo veel mogelijk vast gemaakt worden aan het vlot en/of
in tasjes of vakjes gedaan worden. Zorg ook dat nergens scherpe voorwerpen
liggen die het vlot kunnen beschadigen.
Soms kan het vlot op zijn kop in het water liggen. Dit kan gebeuren tijdens
het opblazen maar het kan ook gebeuren door golfslaf gepaard met wind. Nu
zul je deze rubberboot ook weer moeten rechten. Hier is een trucje voor. De
meeste boten hebben aan de onderkant lijnen zitten. Deze zijn er voor
bedoelt om de boot in de juiste positie te trekken. Zorg als eerste dat het
vlot goed opgeblazen
is. Hij hoeft niet keihard te zijn maar moet wel goed opgeblazen zijn. Ga
dan aan één kant van de boot staan en pak het touw aan de andere kant vast.
Leun dan naar achteren en trek aan het touw. Je zult zien dat de rubberboot
van zelf met de goede kant boven komt te liggen. Als er veel wind staat, zal
dit wat moeilijker zijn. Probeer de boot dat zo te draaien dat, wanneer u de
boot omtrekt, de wind er onder slaat en zo de boot met de goede kant boven
komt te liggen.
Als u al een noodsignaal heeft uitgegeven en men weet in welk gebied u bent,
zorg dan ook dat u daar blijft. Dit kunt u doen door een zeeanker uit te
werpen. Als u deze uitzet, zal dit het afdrijfproces verlagen en zorgen dat
u minder ver van uw oorspronkelijke positie vandaan blijft. Controleer
verder het overlevingspakket en zorg dat u fakkels, flares en vuurpijlen
altijd bij de hand heeft. Mocht het zijn dat u een boot ziet, probeer dan de
aandacht te trekken. Hou verder elke dag een logboek bij. Noteer waar u
geweest bent (als u dat weet) en wat u gezien hebt. Noteer verder de datum
en tijdstip van de schipbreuk.
In een koud klimaat
U moet er altijd alles aan doen om warm te blijven, dit gaat al een stuk
snellen als je droog bent. Zorg dus dat u alles doet, of niet in het koude
water te vallen, en zorg dat u er snel uit kan komen. Ook de wind is een
factor waar u zeker rekening moet houden. Zorg ervoor dan u de boot/sloep zo
droog mogelijk houdt. Schep al het water uit de boot en breng een dekzeil
aan om opspattend water uit de boot te houden. Probeer ook de regen tegen te
gaan door een dekzeil. Droog al u natte kleren. Als u maar 1 setje heeft,
trek het dan niet uit. Lichaamswarmte droogt kleding snel. Wring al het
water eruit en hou het aan. Verder kunt u ook iets om u heen slaan, al is
het maar een zeil of een parachute, u zult zien dat u het warmer krijgt. Als
u het echt koud krijg, maak dan geen plotselinge bewegingen en houd uzelf
rustig. Blijf wel beweging. Dit doen we om stijfheid te voorkomen en de
bloedsomloop opgang te houden.
In een warm klimaat
Zorg altijd dat u uw lichaam bedekt hebt. Dit doen we tegen de zon. U moet
niet verbranden of een zonnesteek oplopen. Verder is het verstandig om al uw
onnodige kleding uit te stekken. Overdag kan u uw kleding nat maken met
zeewater om u lichaam koel te houden. Maar zorg wel dat ze tijdens de avond
droog zijn. De nachten (zeker met een heldere lucht) kunnen zeer koud zijn
en dan is het niet fijn om natte kleding te hebben. Verder is het ook niet
goed om de gehele dag uw kleren nat te houden. Het zeewater kan op den duur
namelijk wonden aan het lichaam veroorzaken. Ook moet u er aan denken dat
het vlot niet te hard word. Het warme weer doet de lucht in uw boot
uitzetten en deze kan dan knappen. Als het ´s avond kouder word, zal u
merken dat het vlot weer zachter word en dan moet u bijblazen.
Wachtposten en uitkijk
Er moet ten aller tijde iemand op wacht staan. Dit betekend overdag, maar
ook ´s nachts. Als je in een groep bent, zorg dan dat je een schema opstelt
van wie wanneer de wacht heeft. Dit mogen geen lange perioden zijn, omdat je
dan snel verzwakt en vermoeid raakt. Als je alleen bent gaat dit moeilijker
en zul je zeker genoeg moeten slapen. De wacht is er niet alleen voor
schepen. Maar ook voor land in zicht, een lek in het vlot, scholen vis en
bijvoorbeeld haaien.
Als er land dichtbij is, is dat op veel verschillende manieren vast te stelen. Je kunt het bijvoorbeeld aan d wolken zien. Culumbuswolken aan een verder heldere lucht zijn een teken dat ze boven het land zijn ontstaan. Culumbuswolken zien er als volgt uit. Het zijn kleine, afgeronde massa´s, die er uit zien als rimpelig zand. Ze worden ook wel schapenwolken genoemd en ze hebben de volgende vorm.
Vogels: een eenzame vogel is niet het teken dat er land dichtbij is. Maar als er groepjes volgens of er veel alleen staande vogels zijn, dan is er land dichtbij. Volg de richting waar ze heen vliegen. ´s ochtends vliegen de vogels meestal naar zee om eten te zoeken. S´Avonds keren ze terug naar het land.
Drijfhout: Drijfhout, kokosnoten en drijvende planten en bomen, zijn ook een teken dat er land dichtbij is.
De beweging van de zee: Een patroon en de deining kan een aanwijzing zijn van land. Als het water opeens van een andere kant aan komt stromen, kan dit het gevolg zijn, dat het van een eiland vandaar komt waar het omheen stroomt. Als de wind constant is maar de deining en de golven worden minder, kunt u er zeker van zijn dat er zich aan de kant waar de wind vandaar komt, land bevind. Als laatste kun je ook aan de kleur van het water zien of er land in de buurt is. Als het water bruin of groen kleurt door slib, kan dit van een monding van een rivier komen.
Reizen op zee
Als u een SOS uitzend en iemand heeft deze gehoor, moet u eerst proberen om 72 uur op de zelfde plek te blijven zodat de redders tijd hebben om naar die plek te komen. Doe dit doormiddel van een zeeanker. Als u 72 uur getracht hebt op de plaats te blijven, moet u daarna meteen op zoek gaan naar land of een schip. Als u langer wacht, kan dit ten koste gaan van u energie en die heeft u heel hard nodig. Uw boot zal, als u besluit om te vertrekken, nooit harder gaan dan het tij en de wind. OP de oceanen stroomt het water ongeveer met een snelheid van 8 tot 13 kilometer per uur. Zo kunt u ook (bezit van een map) uitrekenen hoe lag het nog duurt voordat de stroming aan land spoelt. Verder kunt u een zeil maken en gebruik maken van de wind. Zorg er dan voor dat u eerst de boor heel hard op blaast en zo hoog mogelijk gaat zitten. Verder moet u het zeil goed vastmaken, zodat het bij een rukwind, niet lus schiet. Dit kun je ook doen om lijnen te spannen van de top van de mast, naar de zeikanten van het vlot. Gebruik verder een peddel als roer en vaar zo veel mogelijk pal voor de wind (dat u boot in het verlengde van de wind is). Als u dat niet doet, kan het vlot kapzeisen. Als u een boot heeft met een kiel kan u dit wel doen. Verder moet u ook rekening houden met ruwe zee. In dit geval moet u laag in de boot zitten en geen plotselinge bewegingen kamen die het vlot kunnen doen omslaan. Verder moet u een zeeanker aan de boegzijde uitwerpen. Deze voorkomt dat de boor omslaat.
Gezondheid
Als u op zee bent zult u vooral last krijgen van uitdroging omdat u het zeewater niet kan drinken. Verstopping en moeite met urineren kunnen hiervan het gevolg zijn. Probeer dit niet te verhelpen want dit maakt het in de meeste gevallen alleen maar erger. Als u moet overgeven, probeer dit dan binnen te houden en wek het niet op door bijvoorbeeld uw vinger in het keelgat te steken.
Blootgesteld aan zeewater, kunnen er huidproblemen voordoen. Prik blaren niet door en probeer zweren niet af te spoelen met water. Probeer dus niet altijd nat te worden/blijven als het warm weer is. De ogen kunnen door de weerspiegeling en het vele staren pijn gaan doen. Dek deze dan af met een vochtige doek en laat ze rusten. Blijf altijd bewegen. Rekken en stretchen zijn goede alternatieven en houden de spieren soepel. Ook zal dit helpen tegen bevriezingen.
Water
Normaal moet je ongeveer 1 liter per dag drinken om een beetje fit te blijven. Doktoren zeggen dat je kan overleven met 55 tot 220 centiliter water. Zelf als u een overvloed heeft, probeer dit echt te rantsoeneren want voor een langere reis, zal u het nodig hebben. Zog dat u het afsluit en probeer het uit de zon te houden. Hierdoor zou het snel verdampen. Als u voorraad erg klein is, eet dan geen vis en zeewier, wat veel proteïne bevat. Bij de vertering hiervan is veel meer water nodig, dan bijvoorbeeld koolhydraten en vetten.
Het waterrantsoen
Probeer de eerste dag helemaal niet te drinken. In je lichaam zit voldoende vocht opgeslagen om dit te over leven. De 3 dagen erna kunt u 400 cc drinken. Vanaf de 4de dag moet u 55 tot 225 cc per dag drinken. Dit is natuurlijk afhankelijk van het klimaat en natuurlijk uw voorraad. Voor dat u iets drinkt, bevochtig eerst de lippen, tong en keel voordat u het water doorslikt.
Water kun je op allerlei soorten manieren verkrijgen. Het belangrijkste is het regenwater. Als het regent, probeer dan zoveel mogelijk water op te slaan. Doe dit door een zo groot mogelijk oppervlak te creëren, waar het water in kan vallen. Als het veel regent, kunt u gerust meer drinken, maar drink dit langzaam. Als je dit niet doet zal je moeten overgeven, omdat je de dagen hiervoor bijna geen water op hebt. Drink eerst het water in de boot op maar wees hier voorzichtig mee, door opspattend water kan het regen water zich vermengen met zout water en dit mag je ten koste wat het kost niet drinken. Je kan ook rond de poolgebieden ijs laten smelten. Het duurt alleen een jaar voordat al het zout uit het ijs is verdwenen. Pak daarom alleen het ijs wat blauwgrijs van kleur is. Ook kan er op het ijs plassen water staan. Dit gebeurt meestal in de zomeer wanneer het ijs smelt door de zon. Bedenk wel dat de golven en het opspattende water het water zout kunnen maken en dan is het niet meer te drinken. Water wat afkomstig is uit vissen kun je ook drinken. Langs de ruggengraat van wat grotere vissen zit veel water en ook de ogen van een vis bevatten veel water. Als u veel gebrek heeft aan water kunt u dit beter niet doen. Dit vocht zit vol met proteïne en vet. Het verteren hiervan kost ook water. Ook zitten er in een reddingboot meestal pillen waar u zeewater zoet mee kan maken. Kijk goed op de gebruiksaanwijzing. Ook zijn er disteleerapparaten. Zet deze onmiddellijk op. Deze kunnen u veel water geven. Hieronder staan wat regels wat nooit te doen.
Drink geen zeewater.
Drink geen urine.
Drink geen alcohol.
Rook niet.
Eet niet, als je er niets bij kunt drinken.
Voedsel
Allereerst hebben we de noodvoorziening. Dit is wat u meegenomen heeft uit het wrak of wat er in het overlevingspakket te vinden is. Ga hier heel zuinig mee om en ga niet eerder tot eten over totdat het echt nodig is. Verder kunt u natuurlijk ook gaan vissen. De meeste vissen kunt u gewoon eten. Hier zit echter ook een maar aan. Als u weet dat u in de buurt van een rif bent, wees hier dan voorzichtig mee. Hier kunnen veel gevaarlijke en giftige vissen zitten. Hieronder staan een aantal manieren om te vissen:
Vis niet alleen met een draad in uw blote handen. Door het zout wat aan de draad blijft hangen, word de draad heel scherp en dit kan u of het vlot beschadigen. Draag daarom handschoenen of een doek en wikkel deze om u handen. Dit is ook om vissen uit het water te pakken. Sommige vissen hebben hele scherpe vinnen of kieuwen en deze kunnen u ook beschadigen.
Verder kunt u ook op zoek gaan naar schildpadden. Deze zijn soms dichter bij dan je denkt. Ze zoeken namelijk beschutting onder voorwerpen die in het water drijven, bijvoorbeeld uw vlot. Probeer ze met een schepnet te vangen en haal deze dus helemaal onder de bood door. Om een schilpad aan boort te krijgen is wat meer kracht voor nodig, doe dit als het kan met 2 personen.
Probeer materialen die nodig zijn om te kunnen vissen altijd na te maken (als deze niet aanwezig zijn). Haken kan je maken van stukken draad, metaal of uw kleinen zakmes. Ook een stukje lood is gemakkelijk te vervangen door een lepeltje of een munt. Deze zorg er ook voor dat u het aas en de lijn verder van uw vlot kun wegwerpen.
Het lokken van vissen kun je overdag doen door iets blinkends aan de lijn te hangen. Laat het aas dan zakken en haal het weer in. ´s avonds of ´s nachts kun je door middel van een zaklamp de vissen aantrekken. Gebruik ook ingewanden van vissen of de vissen te lokken.
Vissenvlees bederft snel en moetje dus niet te lang bewaren. Dit gebeurt vooral snel in de tropische gebieden waar er veel vocht in de lucht zit. In de koudere gebieden is de lucht droog en kan je de vis laten drogen in de zon. Dit kun je dan opslaan o later nog een keer te gebruiken.
Als u een haai aan de lijn heeft, snijd de lijn dan door en laat deze gaan. Ook kleinere haaisoorten kunnen uw vlot flink beschadigen en het is niet de moeite of deze binnen te halen.
Volgens kunnen ook als eten dienen. Elke vogel die u op zee tegen komt is eetbaar. De vogels kunnen op uw vlot landen om uit te rustten van een lange vlucht. Zit heel stil en misschien kunt u er dan 1 vangen. Probeer ook stukken aas aan een lijn in het water te leggen. Vogels en vissen zullen hier op af komen en als u geluk heeft, vangt u twee vliegen in 1 klap.
Zeewier komt niet alleen aan de kust voor, maar ook in het midden van de oceaan. Zeewier bevat echter veel voedingsstoffen en kan, mits er geen watertekort is, gewoon gegeten worden. Ook zal er ander leven te vinden zijn op het wier. Kleine krabbetjes, kreeftjes en kleinen vissen zullen hier te vinden zijn en kijk dus eerst goed om u heen voordat u het uit het water haalt. U kunt het met een haak of anker uit het water zeven.
Giftige en gevaarlijke vissen
Ook kunt u te maken hebben met giftige vissen. Sommige vissen hebben giftig vlees en ander zijn ook nog eens giftig bij aanraking. Let hier dus goed op. U kunt ook niet dor de wis te koken, het gif uit de vis halen. Visgiften zijn oplosbaar in water dus dit dal er altijd blijven zitten. Ge giffen zullen verdoving aan de lippen, tong tenen en vingertoppen produceren en kunnen ook zware jeuk veroorzaken. Ook zal misselijkheid, braken en verlamming plaats kunnen vinden en dit kan leiden tot de dood. De meeste giftige vissen hebben een felle kleur of meerdere felle kleuren. Porbeer deze dus te vermijden. Verder zijn er natuurlijk vissen die bij ieder bekent voor komen zoals de sidderaal en bijvoorbeeld roggen die een giftige angel hebben op de staart die een pijnlijke steek kan geven.
Nu komen we bij de agressieve vissen. De nieuwsgierige barracuda kan mensen aan vallen en ook de zeebaars, die wel 1.8 meter lang kan worden staat er om bekent wel eens een mens aan te vallen. Ook de morene en andere zeeslangen kunt u beter links laten liggen. Deze zijn bijna altijd giftig en kunnen bijten.
Verder zijn er natuurlijk de haaien. Ieder jaar worden er zo´n tien mensen aangevallen door een haai maar bijna geen enkele heeft een dodelijke afloop. Er zijn ook maar een 7-tal haaien die ook echt gevaarlijk zijn voor de mens. De meeste zijn te klein of hebben geen interesse is een grotere prooi zoals de mens. Haaien vangen meestal hun prooi in wat dieper water maar als ze echt honger hebben, kunnen ze de vissen volgen naar de oppervlakte en dan word het gevaarlijk voor de mens. De volgende haaien worden gevaarlijk beschouwd als gevaarlijk.
Bescherming tegen haaien
In uw overlevingspakket zitten soms middelen die haaien afstoten. Deze kunt u gebruiken wanneer er een haai in de buurt is maar geeft geen 100 % zekerheid dat niet aangevallen word. Probeer verder de haai ook niet aan te trekken. Probeer urine, uitwerpselen en etensresten op te vangen en niet overboord te gooien. Als dit wel moet om een of andere reden, gooi ze dan zo ver mogelijk van u boot vandaan. Als een haai dreigt aan te vallen, pak dan een peddel en probeer de haai weg te slaan. Vergeet ook niet dat de haai uw vlot zee zwaar kan beschadigen.
Als u in het water ligt. Zwem dan met krachtige regelmatige slagen weg en vermijd scholen met vis. Als u in een groep in het water ligt. GA dan in een cirkel liggen met het gezicht naar buiten gericht zodat u de haai ziet aankomen. Bij een aanval, probeer te haai weg te schoppen of te slaan en gebruik hiermee al uw kracht. U kunt ook met een voorwerp slaan (als u dat bij u heeft) en richt u anders ook op de ogen of de kieuwen van de haai.
Aan land gaan:
Wanneer u land in zicht heeft, probeert u daar natuurlijk te komen. Verspil geen moeite om als het eb word aan land te gaan en doe dit als het tij keert. Probeer een veilige plek uit te kiezen om aan land te gaan en richt u hierop. Blijf ook altijd alert voor rotsen en probeer niet met de zon in uw gezicht aan land te gaan want de zon zou u kunnen verblinden voor de rotsen. Als u ´s nachts land ziet, probeer dan in de buurt te blijven en ga in de ochtend pas aan land. Probeer niet in slaap te vallen want het kan zijn dat u het land dan mist. Maar u boot zo ligt mogelijk en wacht op het juiste moment, bijvoorbeeld een grote golf die u mee kan voeren tot op het strand. Als u zwemmend bent, probeer dan u benen naar voren te houden. Zo kunt u uw benen beter beschermen tegen de rotsen.
Eenmaal op het strand aangekomen, zorg dat u al u materialen bij u houd en te zorgen dat er niets verloren gaat in de branding. Zoek hoger land op waar u zeker van weet dat u niet meer het water ingetrokken word door het tij.