De vraag is natuurlijk geen domme vraag als je alleen aan een touw gaat hangen op 20 meter hoogte. In dit volgende artikel zal ik wat meer gaan vertellen over:
- Wat is touw?
- Wat voor soorten touw zijn er?
- Waar kan ik welk touw voor gebruiken?
- Breeksterkte van het touw.
- Wat is schadelijk voor het touw?
Wat is touw?
Touwen zijn er in alle soorten en maten. Je hebt touwen waar kinderen aan slingeren in de speeltuin touwen war je iets meer vastmaakt als je aan klussen ben in je tuin, je hebt veters waar je je schoenen mee vastmaakt (James Bond kreeg het voor elkaar om een veter als prussik te gebruiken en daar zichzelf mee te redden) en je hebt natuurlijk ook touwen die gebruikt worden in de buitensport en dan word gedacht aan klimmen, abseilen, touwbaan en nog veel meer uitdagende activiteiten.
Voor de laatst genoemde activiteiten worden touwen gebruikt die speciaal daarvoor gemaakt zijn en die een behoorlijk aantal kilo’s moeten houden bijvoorbeeld bij het klimmen.
Het moderne touw waar tegenwoordig mee geklommen word wordt gemaakt van synthetische vezels. Polyamide vezel is een synthetische vezel die het pluspunt heeft dat het een zeer goede slijtweerstand heeft, een geringe vochtopname heeft en een zeer goede vocht- en watervastheid heeft.
Deze polyamide vezels hebben een dwarsdoorsnede van 0.03 mm. Als je dan een klimtouw pakt van een doorsnede van 10.5 mm dan heeft dat klimtouw al gauw 80000 vezels. Deze vezels zijn tot garens gesponnen en daarna weer tot touw gevlochten. Een touw heeft een kern en een mantel. De kern bestaat uit enkele tientallen draden.
De mantel van het touw heeft ook een aantal belangrijke functies. De mantel vangt namelijk de energie op tijdens een val en hij beschermt de kern van mechanische slijtage. Ook kan je natuurlijk voorstellen als een touw nat wordt dat de mantel ervoor zorgt dat de kern droog blijf. Als je je touw namelijk laat drogen, droogt de buitenkant wel goed maar binnenin zou de kern vochtig blijven als er geen mantel omheen zou zitten.
Dit laatste kan voorkomen worden door je touw een behandeling te geven zodat hij waterafstotend word. Dit wordt gedaan met o.a. een impregnatiemiddel.
Wat voor soorten touw zijn er?
Vroeger hadden ze geen verschillende soorten touwen. Toen hadden ze voor elke sport hetzelfde touw. Tegenwoordig hebben we twee verschillende touwen.
- dynamisch touw
- statisch touw
Statisch touw werd vroeger al gebruikt, tegenwoordig gebruiken ze steeds meer dynamisch touw.
Zoals het woord al zegt is statisch touw statisch, dat wil zeggen dat er geen rek in het touw zit en dynamische touw wil zeggen dat er rek is aangebracht in het touw.
Je kunt wel voorstellen dat als je een val maakt met klimmen en je valt in je klimgordel en de val is 2 meter dan heb je aardig last van je nek en rug. Dat heeft hetzelfde effect als dat je in een auto zit zonder gordel en je krijgt een aanrijding waardoor de auto tot stilstand komt en je lichaam door wilt.
Dat is de reden waarom ze dynamisch touw zijn gaan maken. Door de rek die op het touw zit word je val gebroken. Bij een statische belasting rekt het touw ongeveer 12%. Bij een schokbelasting(een val) rekt het touw 24%. Statisch touw rekt maar 2%.
Het rekken van het touw noemen ze touwrek. We hebben twee verschillende soorten tourek. Gebruikersrek en vangstootrek.
Gebruikersrek komt voor in het geval je gaat abseilen. Hierdoor komt rek op het touw. De rek is maximaal 10% van de lengte van het touw. Dat wil dus zeggen als je een touw hebt van 30 meter dan word bij abseilen je touw maximaal 3 meter langer. Dan hebben we ook nog vangstootrek. Dit is de rek die voorkomt als iemand een voorklimmersval maakt. Dan kan het touw tot maximaal 25% rekken.
Waar kan ik welk touw voor gebruiken?
“Tot de dag van vandaag hebben ze nog geen universeel touw uitgevonden waar je alles mee kan doen, van tobrope tot ijsklimmen”
Zoals ik net al gezegd hebt zijn er twee verschillende soorten touw. Dynamisch touw gebruik je als je gaat abseilen en statisch touw gebruik je als je gaat klimmen. Statisch touw gebruik je ook bij het opspannen van touwbanen. Dan mag er namelijk geen rek inzitten.
Dat waren de twee hoofdgroepen waar we touwen in konden verdelen. Voor de rest hebben we nog een verdeling van touwen. Dit noemen we een touwclassificatie.
Als je bij het uiteinde van een touw kijkt zie je een stukje tape met daarop allemaal letters en cijfers. Deze hebben een betekenis. Het eerste cijfer waar ik mee begin geeft de touwclassificatie aan. Dit is een cijfer met een cirkel er omheen. Dat ziet er als volgt uit.
Rechtsboven het plaatje zie je de nummering staan. Ik loop ze van boven naar beneden door en geef per touw aan waar je het voor kan gebruiken.
Enkel touw
Enkel touw zie je in de meeste klimhallen. Dit touw wordt ook gebruikt bij sportklimmen. Het touw is goedkoop en ze hebben een diameter tussen de 10.4mm en 11 mm.
Dubbel touw of half touw
Het halve touw is gekomen doordat er klimmers waren die gewichtsbesparing wilde in touwen. Ze zijn touwen gaan maken die 8/9 mm dik waren. Ze worden veel gebruikt bij alpinisten. Voor hen is het lekkerder als het touw wat minder weegt. Bij alpinisten maakt het niet veel uit dat de breeksterkte iets is afgenomen, omdat zij niet van de hoge voorklimvallen maken. Er waren natuurlijk ook klimmers die vonden dat de breeksterkte niet mocht afnemen en daardoor is er een dubbeltouw techniek verzonnen.
Tweelingtouw
Sommige klimmers vonden die dubbeltouw techniek maar niks en die hadden ook
geluk. Er werd een tweelingtouw uitgevonden.
Tweelingtouwen worden gebruikt als een enkeltouw met als voordeel een hoger
aantal normvallen, betere bestendigheid tegen scherpe randen en de
mogelijkheid om hele touwlengtes ab te seilen. Bij een tweelingtouw mag een
klimmer niet aan een enkele streng worden gezekerd. Dit mag bij een halftouw
wel. Een tweelingtouw (vanaf 2x40 gr/m) is wat lichter dan een dubbeltouw (2
x 45 gr/m of meer), maar zwaarder dan een enkeltouw (vanaf circa 65 gr/m).
Let wel op, bij tweelingtouw mag er nooit een enkele streng van het
tweelingtouw gebruiken om iemand te zekeren.
Canyoningtouw
Zoals de naam al zegt wordt dit touw gebruikt voor canyoning. Dit is het
abseilen van canyons (watervallen).
Het touw heeft het voordeel dat het drijft. Het moet ook extra waterdicht
zijn. De touwen zijn van polyamide en ze hebben een dikte van 8 a 9 mm.
Breeksterkte van het touw
Nu komen bij de belangrijkste vraag. “Breekt dat touw niet als ik er aan ga
hangen?” Als een touw ouder word gaat een touw slijten. Maar dat is
hetzelfde als met schoenen. Hoe meer je ze draagt, des te sneller ze gaan
slijten. Dat is dus ook zo met touwen.
Levenduur en onderhoud van het touw
De leeftijd van een touw is erg belangrijk want alles slijt na enige jaren
gebruiken. Er zijn PBM-richtlijnen (persoonlijke beschermingsmiddelen)
waarin staat dat touwfabrikanten in de gebruikshandleiding een levensduur
van het touw moeten zetten. In die gebruikshandleiding staat dan dat een
touw bij niet frequent gebruik 4-5 jaar meegaat, bij frequent gebruik 1-2
jaar en bij zeer frequent gebruik 10-11 maanden.
Dat staat in de handleiding. Maar een touw dat 6 jaar oud is zal niet zomaar
breken tenzij er een val word gemaakt met het touw op een scherpe rand. Er
zijn inmiddels ook touwen die beschermd worden tegen vallen op een scherpe
rand. Mammut heeft een paar touwen waarop wordt aangegeven “Sharp Edge
Resistant". Een touw moet afgeschreven worden als er een hele harde val is
gemaakt waardoor de maximale vangstoot is overschreden. Controleer als je
het touw opschiet op beschadigingen, knikpunten en kale plekken. Als het
touw erg is beschadigd, door bijvoorbeeld stijgijzers of een scherpe punt)
kan je het touw ook beter vervangen.
De levensduur van een touw wordt ook bepaald door wat er met het touw gedaan
word.
Bij alpine routes zal een touw ook sneller gaan slijten doordat het touw
over de grond gesleept wordt en meerdere malen over scherpe rotswandjes komt.
Ook het ijzige oppervlakte van gletsjers geeft sneller slijtage aan het touw.
Ook door veel UV straling slijt het touw sneller.
Bij abseilen en bij top-robe gaat de slijtage van een touw snel. Bij
top-robe gaat het touw elke keer weer langs de ringen bovenin de klimmuur
bevestigd. Bij abseilen komt dit door de warmte doordat het touw constante
wrijving heeft op de abseilacht. Na 50 abseils is de vallen die het touw kan
houden gedaald met 28 procent. Na 200 abseils al met 70%.
Knopen in het touw zorgen ook voor slijtage. Op de plaats waar de knoop zit
is het touw het zwakst en zodra de knoop eruit is de kern al dunner geworden.
“Je stond op het touw, dat worden een paar biertjes”, die uitspraak kan je
best een keer horen als je aan het klimmen bent. Dat is een ongeschreven
regel die ook weer te maken heeft met slijtage van het touw. Je denkt in het
eerste opzicht niet dat het touw zal beschadigen als je er een keer op staat,
maar op ten duur wel. Als je buiten aan het klimmen bent heb je te maken met
zand en kiezels. Zit er net een scherp stukje onder je schoen zit of op het
ligt kan dit in de mantel gaan zitten en na enige tijd de kern bereiken.
Wanneer het vuil de kern binnendringt word het touw ook stijver.
Hoe kan je het touw het beste onderhouden? Het touw kan het beste opgeslagen
worden bij 20 graden en luchtvochtigheid van 60%. Als je het touw gebruikt
hebt en hij is nat, kun je het touw beter in een schaduwrijke plek laten
drogen. Als je het in de volle zon doet verouderd het touw sneller.
De diameter van het touw is redelijk vanzelfsprekend. Hoe dikker het touw,
hoe sterker het touw.
Als je het touw opschiet kun je dit het beste doen op een touwzak of een
plastic grondszeil, dit verminderd slijtage. Ook het wassen van het touw is
erg belangrijk. Als je het touw wast met lauw water kijk dan naar de
kalkwaarde van het water. Dit mag niet te hoog zijn i.v.m kalkafzetting in
de mantel en de kern waardoor het touw stijf word. Je kan het touw ook
wassen met alkalivrije wasmiddelen.
Wat is schadelijk voor het touw
Ik heb het net al gehad over het gebruik, onderhoud en slijtage van het touw.
Touw slijt natuurlijk ook sneller als het in aanraking komt met sommige
vloeistoffen etc. Maar wat voor vloeistoffen etc. zijn dat nou eigenlijk.
Zuren zijn de aartsvijand van klimmers. Er zijn al veel ongevallen gebeurd
door zuren. Dus let op waar je touw opbergt. Leg het niet in de schuur naast
je oude accu, want dat is niet goed voor het touw als het er over heen komt.
Ik noem hier een aantal vloeistoffen op die niet schadelijk zijn volgens een
paar klimmers die testen hebben gedaan op deze stoffen.
- Benzine en diesel, een nacht in laten weken en 2
weken later testen, geen gevolgen
- Net als vetten en olie, zij verhogen wel de zandopname
- Petrolium
- Spiritus en azijn
- Zeewater
Urine is wel weer schadelijk voor het touw, maar niet extreem. Ik weet niet
wie het gedaan heeft maar als je een touw gedurende een nacht in urine laat
weken zal hij met 15% verminderen in veiligheid.
