Gore-tex
door Erik Berkhout

In 1996 ontdekte Bob gore (nu directeur van ‘Gore’), dat polytetrafuorethyleen (PTFE) gerekt kon worden. Deze geheel nieuwe vorm van PTFE, ePTFE (extendedPTFE), is chemisch stabiel, heeft een lage wrijvingsweerstand, is zeer goed bestand tegen hoge en lage temperaturen, slijt niet en is weerbestendig. Bovendien is het microporeus, extreem belastbaar, waterafstotend (hydrofoob) en biocompatibel. Creatieve medewerkers ontwikkelden uit dit veelzijdige materiaal vele nieuwe, nuttige producten. Het Gore-Tex® membraan, dat bestaat uit ePTFE en een oliewerende substantie, heeft een onovertroffen mechanische en chemische stabiliteit.

Het Gore-Tex® membraan, dat bestaat ePTFE-gedeelte van het membraan bevat meer dan 1,4miljard microscopisch kleine poriën per vierkante cm. Deze poriën zijn 20.000 maal kleiner dan een waterdruppel, maar 700 maal groter dan een waterdampmolecuul. Water in vloeibare vorm kan niet door het Gore-Tex® membraan dringen, maar waterdamp (transpiratie) kan er gemakkelijk doorheen. De oliewerende substantie is waterdampdoorlatend, winddicht en tegelijkertijd een fysieke barričre tegen olie, cosmetica, insectenbestrijders, etc.

Waterdicht:
Het Gore-Tex® membraan is niet alleen waterafstotend, maar ook absoluut en duurzaam waterdicht. Omdat een waterdruppel 20.000 keer groter is dan een porie van het membraan, kunnen zelfs onder hoge druk de waterdruppels niet door het membraan dringen.
Volgens DIN 61539 mag een stof waterdicht genoemd worden als het de druk in een waterkolom van 1300mm weerstaat. Maar bij zitten of knielen, ontstaat een druk die aanmerkelijk hoger is. Er zijn dan ook Gore-Tex® producten die een waterkolom van 80.000mm hebben.

Winddicht:
Het Gore-Tex® membraan is absoluut winddicht. De ‘hegstructuur’ en de oliewerende substantie van het membraan laten beide geen wind door. Wanneer koude lucht door kleding dringt, wordt de warme luchtlaag rondom de huid aangetast (windchilleffect) en daardoor krijgen we het koud. Het membraan houdt de koude wind buiten en daarmee het lichaam warm.



Het Gore-Tex® membraan uitvergroot.

Ademend:
Het Gore-Tex® membraan is goed ademend. Omdat de poriën 700keer groter zijn dan een waterdampmolecuul kan transpiratie in de vorm van waterdamp gemakkelijk naar buiten ontsnappen.
Afhankelijk van het kledingsysteem en de omgeving geef t ons lichaam in rust ongeveer 1/16liter vocht per uur af. Bij middelmatige inspanning (b.v. een wandeling) is dit ongeveer ˝ liter en bij een zware inspanning een liter of meer. Tijdens een test met een kampioenmarathonloper werd zelfs meer dan vier liter vocht per uur afgegeven. Wanneer het ademende vermogen onvoldoende is, ontstaat een ongewenste ophoping van vocht in de kleding. Het ontstane vocht moet snel naar buiten kunnen om het lichaam tegen oververhitting en afkoeling te beschermen.
Het Gore-Tex® membraan kan ook bij grote mate van inspanning voor een snelle afvoer van waterdamp zorgen en daarmee voor een aangenaam comfort.




Verhouding van waterdruppels en waterdam ten opzichte van de poriën.

Comfort:
Om een gevoel van onbehagen in kleding effectief tegen te gaan, moet men weten welke factoren daarbij een rol spelen. In het algemeen voelen wij ons behaaglijk, wanneer we het noch te koud, noch te warm hebben. Dat is mogelijk, wanneer er een balans bestaat tussen de warmte die ons lichaam produceert en de warmte die ons lichaam afgeeft aan de omgeving.

De primaire functie van kleding is dus het controleren van warmte-transport. Het comfort hangt uiteindelijk af van het samenspel tussen onze fysieke gesteldheid, de mate van activiteit, de weersgesteldheid en de kleding. Het oordeel over comfort verschilt per individuen kan niet exact gemeten of voorspeld worden.

Moderne kledingsystemen bestaan uit een onderkleding-, een isolerende- en een beschermende laag. Deze lagen kunnen in verschillende combinaties gebruikt worden om warmte-transport te controleren en een oncomfortabel te voorkomen. Afhankelijk van de weersgesteldheid en de mate van activiteit past men de opbouw van de kledinglagen aan.

De onderkleding laag:
Deze laag wordt direct op de huid gedragen. Ze bestaat uit synthetische vezels (b.v. polypropyleen), die in tegenstelling tot katoen geen vocht vasthouden, maar het snel van de huid afvoeren naar de volgende laag.

Let speciaal op onderkleding met de stempel “tested & recommended by Gore for Gore-Tex® outwear”

De isolerende laag
De isolatielaag wordt over de onderkledinglaag gedragen en kan uit verschillende isolerende materialen bestaan. Synthetische materialen (b.v. fleece) worden vaak gebruikt, omdat die hun isolatievermogen veelal behouden als ze nat zijn en bovendien sneller drogen dan natuurvezels.

De beschermende laag (buitenlaag)
Deze laag wordt afhankelijk van de weersgesteldheid over de onderkleding en/of de isolerende laag gedragen en is beslissend voor het comfort. Versneld warmteverlies is het resultaat dat voortkomt uit natte kleding. Om dit ongemak te voorkomen, mag de buitenlaag noch water opnemen noch doorlaten. Tegelijkertijd moet ze winddicht zijn, om afkoeling tegen te gaan. Tenslotte moet ze ademend zijn, om warmteophoping te voorkomen.

Verschillende Gore-Tex® laminaten:
Om Gore-Tex® laminaten te maken, wordt het Gore-Tex® membraan verbonden met een hoogwaardige textiel. Dit omdat enkel het membraan als ‘jas’ vrij kwetsbaar is voor scherpe objecten. Afhankelijk van het gebruiksdoel worden verschillende boven- en voeringstoffen ingezet.

Gore-Tex® (XCR®) 3-lagen laminaat:
Bij deze variant is het Gore-Tex® membraan tussen de boven- en de voeringstof gelamineerd. Omdat de 3lagen met elkaar verbonden zijn, is het membraan goed beschermd tegen beschadigingen. Dit laminaat is zeer duurzaam en wordt gebruikt daar waar het aan een hoge mechanische belasting wordt blootgesteld. Vanwege het kleine pakvolume wordt deze variant ook voor fietskleding ingezet.





Gore-Tex® (XCR®) 2-lagen laminaat:
Bij deze variant is het Gore-Tex® membraan met de bovenstof verbonden. Aan de binnenzijde wordt het membraan door een loshangende voeringstof beschermd. Dit lichte en soepele laminaat is geschikt voor uiteenlopende toepassing in sport en mode.



Gore-Tex® XCR® stretch laminaat:
Als geen ander Gore-materiaal combineert kleding met het stretch laminaat de 25% beter ademend vermogen van XCR® en duurzame waterdichtheid met waarneembare elasticiteit, zelfs na intensief gebruik. Door deze stretchtechnologie hebben kledingstukken een grotere bewegingsvrijheid en kunnen goed op het lichaam aansluitende snitten worden gemaakt. Gore-Tex® XCR® stretch technologie is er als 2- en 3-lagen laminaat.



 
  Gore-Tex® XCR® snow:
Het Gore-Tex® XCR® membraan is aan de binnenkant van de bovenstof gelamineerd. De optimaal afgestemde thermo-isolatie hangt los tussen het Gore-Tex® XCR® 2-lagen laminaat en de voeringstof. Het gebruik van Gore-Tex® XCR® laminaten in wintersportkleding biedt de optimale combinatie tussen warmte-isolatie en ademend vermogen. Dit komt door de extra isolatie stof in combinatie met het uitstekend ademend vermogen van het membraan. Het ideale product voor skiërs en snowboarders, die zeer hoge eisen aan hun kleding stellen.



Gore-Tex® Paclite® laminaat en Gore-Tex® lichtgewicht laminaat:
Het vernieuwde Gore-Tex® Paclite® laminaat is voorzien van een beschermlaag, gemaakt van een oliewerende substantie en carbon. Het nieuwe productieproces om de oliewerende laag aan te brengen en daarin carbon te integreren leidt tot een betere duurzaamheid, waardoor een aparte voeringstof niet meer nodig is.
Gore-Tex® lichtgewicht laminaten maken gebruik van dezelfde laminaattechnologie als bij Gore-Tex® Paclite® laminaten. De bovenstoffen echter zijn zeer zachte polyester en nylon weefsels. De daaruit resulterende kledingstukken zijn zeer licht, multifunctioneel, modieus en zijn bijzonder geschikt voor reizen, weekeindtrip en alledaags gebruik.


Gore-Tex® voering laminaat:
Bij deze variant is het Gore-Tex® membraan met de voeringstof verbonden. Dit zachte en greuisloze laminaat is geschikt voor zeer modieuze kleding. Omdat niet de stiknaden van bovenstof maar van de voering gelast worden, biedt de constructie aan kledingproducenten vele design mogelijkheden.



Gore-Tex® Z-liner laminaat:

Bij deze variant wordt het Gore-Tex® membraan met een licht breisel verbonden. De Gore-Tex® Z-liner hangt (vaak met isolerende voering) losjes tussen de boven- en voeringstof. Omdat noch de stiknaden van de boven- noch de voeringstof, maar die van de Z-liner gelast worden, biedt deze toepassing de kledingproducent de mogelijkheid tot eigen patroonkeuze zonder afbreuk te doen aan de functionaliteit.



Gore-Tex® laminaten vergeleken:
Alle kledingstukken gemaakt met Gore-Tex® laminaten zijn duurzaam waterdicht, winddicht en zeer goed ademend. Daarnaast vallen ze allemaal onder de ‘Guaranteed to keep you garantie’. Alle laminaten hebbben een specifiek gebruiksdoel.



Gore-Tex® XCR® 2-lagen kleding is ideaal:

Voor uiteenlopende activiteiten zoals fietsen, (berg)wandelen en mountainbiken, waarbij een zeer goed ademend vermogen belangrijk is. Dit met zachte, comfortabele en multifunctionele kleding.

Gore-Tex® XCR® 3-lagen kleding is ideaal:
Voor gebruik in bergsportkleding waarbij het best mogelijke ademende vermogen gewenst is. Voor betrouwbare, langdurige bescherming, ook bij zeer slechte weersomstandigheden.

Gore-Tex® XCR® snow is ideaal:
Voor ski- en snowboard kleding, waarbij ademend vermogen en isolatie even belangrijk zijn.

Gore-Tex® XCR® stretch kleding is ideaal:
Voor een zeer goed ademend vermogen, veel bewegingsvrijheid en een goede pasvorm. Tijdens klimmen, bergwandelen, skiën en snowboarden.

Belangrijke tests:
Gore-Tex® kleding moet ook bij daadwerkelijk gebruik duurzaam waterdicht, winddicht en zeer goed ademend zijn. Om die reden verricht Gore grote inspanning om vast te stellen aan welke belastingen de laminaten in de praktijk worden blootgesteld.Met de verworven kennis zijn verschillende laboratoriumtests (die deze belastingen nabootsen) ontwikkeld. Deze strenge tests resulteren in de ontwikkeling van nog duurzamere Gore-Tex® membranen, Gore-Tex® laminaten en Gore-Tex® lasbanden.

Duurzaamheidtests:
De ervaringen uit laboratorium- en praktijktests, met eigen en concurrerende materialen hebben ze bij Gore steeds weer bevestigd dat de onderstaande duurzaamheidtests bijzonder realistisch zijn en een goede voorspellende waarde hebben.

The leakage after wet flex and abrasion test:
Tijdens de ‘The leakage after wet flex and abrasion test’ (waterdichtheid na knikken en schuren in natte toestand) worden de materialen gedurende 24-uurs cycli onder water onafgebroken geknikt en geschuurd. Na elke cylus wordt de waterdichtheid gemeten. Op deze wijze krijgt men een indicatie, over hoe lang het materiaal in daadwerkelijk gebruik waterdicht blijft. Gore-Tex® laminaten zijn zelfs na 500uur nog steeds waterdicht.

The leakage after cold flex test:
De ’The leakage after cold flex test’ (waterdichtheid na knikken bij temperaturen onder 0) kan een groot probleem zijn voor vele stoffen met een coating, omdat die vaak scheuren en daardoor niet meer waterdicht zijn. Gore-Tex® laminaten zijn ook na vele duizenden knikbewegingen nog waterdicht

MVTR-test

Tijden de ‘moisture vapour transmission rate test’ (waterdampdoorlatendheid) wordt de waterdamp (in grammen) gemeten die door een vierkante meter stof kan in 24uur (gr/m˛/24 uur). Er bestaan meer dan 30 verschillende tests om waterdampdoorlatendheid te meten. De meeste tests geven geen goede voorspelling van de stof in de praktijk, omdat ze niet ontworpen zijn om comfort of ademend vermogen van kledingstukken te voorspellen, of omdat ze niet gerelateerd zijn aan het gebruik van het kledingstuk. Bij Gore zijn de tests speciaal ontwikkeld, om het functioneren van het kledingstuk in daadwerkelijk gebruik te bepalen. Gore-Tex® laminaten kunnen tot 15.000 g/m2/24uur aan waterdamp (transpiratie) doorlaten.

Ret-test
Tijdens de ‘resistance to evaporative heat transfer test’ (waterdampdoorgangsweerstand) wordt vastgesteld, in hoeverre het materiaal de waterdampdoorlating beperkt. Hoe lager de weerstand (Ret-waarde) voor het waterdampmolecuul des te hoger is het ademend vermogen. Men spreekt van een ‘zeer goed’ ademend vermogen, als de waarde tussen de 0 en de 60 ligt (classificatie instituut Hohenstein). Gore-Tex® laminaten kunnen afhankelijk van de bovenstoffen waarden onder de 50 hebben.

Spray-test
Tijdens de Spray-test wordt het waterafstotend vermogen (afparelend effect) van een geďmpregneerde bovenstof gemeten. Een spray-waarde van 100 betekent, dat bij regen al het water van de bovenstof afparelt. Gore levert al haar laminaten met een zeer goede waterafstotende impregnering.