Voorbereidingen
Voordat je met een groep ergens wat spelvormen gaat doen moet je eerst op de hoogte zijn van de omgeving waar je het gaat houden. Je dient een geschikte plaats uit te zoeken waar je ruimte genoeg hebt, weinig verkeer is en waar niemand last van je heeft.
Daarnaast is er ook nog een puntje veiligheid waar je op moet letten en dat is dat er een duidelijk terrein is waar iedereen binnen moet blijven, als iedereen overal gaat fietsen, kan je zelf geen overzicht meer houden. Ook moet je er voor zorgen dat iedereen een helm op heeft, ook al denken sommigen dat dat voor spelvormen niet nodig is.
Materiaalbenodigdheden
Om te ATB -en heb je natuurlijk een fiets en een helm nodig, daarnaast komen er nog meerdere dingen bij kijken bij het organiseren van spelen. Je hebt allereerst nog een goed stuk terrein nodig met boven genoemde eigenschappen en daarnaast heb je ook nog eventueel materiaal nodig om een stuk af te zetten of om het spel mee te structureren. In plaats van pionnen kunnen natuurlijk ook takken of stenen gebruikt worden, je hebt natuurlijk niet altijd die luxe tot je beschikking.
Wanneer?
Wanneer kan je nou bepaalde spelvormen toepassen? Je kunt het natuurlijk als introductie doen van een fietstocht of als warming -up. Je kunt het ook gebruiken om mensen kennis te laten maken met het ATB, onbewust zullen mensen toch een beetje hun coördinatievermogen op de fiets trainen tijdens zulke spelletjes.
Je kunt het ook tijdens een fietstocht doen, als je met zen 2-en ben en iemand krijgt een platte band dan kan een iemand de groep bezig houden met een spelvorm terwijl de ander de band plakt.
Je kunt het ook gebruiken om tijd te rekken, wanneer een groep goed fietst en er zijn weinig oponthouden geweest dan kan het wel eens zo zijn dat de groep te vroeg gaat aankomen, dan kan je er voor kiezen om een spelvorm te doen.
De aanvang
Voordat je met een groep gaat fietsen zorg je ervoor dat je alle materialen hebt gecontroleerd. Dat alle fietsen goed zijn afgesteld zodat je daar zo veel mogelijk problemen mee kan vermijden bij de aanvang.
Daarnaast kan je het beste zorgen dat de fietsen al klaar staan, en dat ze gemakkelijk te pakken zijn. Daarnaast komt er ook een stukje instructie bij kijken. De volgende punten dien je behandeld te hebben:
- Het afstellen van het zadel: Uitleggen hoe je de zadelpen loskrijgt en op wat voor hoogte je zadel moet komen.
- Het gebruik van de remmen: Welke kant is je voorrem, en welke je achterrem. De dosering van het remmen, en niet vergeten te vermelden dat er niet geslipt mag worden.
- Het gebruik van de versnellingen: Hoe moet je schakelen zodat je lichter gaat trappen, en zwaarder. Uitleggen dat de ketting niet gekruist op de bladen mag liggen.
- Het opzetten van de helm: De helm dient een klein beetje over het voorhoofd te zitten, daarnaast moet de helm natuurlijk ook goed strak zitten.
- Commando’s: De situatie kan soms zijn dat je een stuk over de weg zal moeten fietsen, hier zijn dan bepaalde commando’s belangrijk, ‘auto voor’ en ‘auto achter’ zijn wel de meest gebruikte commando’s.
Tip: Laat de deelnemer eerst een rondje fietsen op de fiets vlak bij het terrein of in ieder geval niet op de weg, laat ze maar wat spelen met de versnellingen.
Bepaalde spelvormen
- De Warming Up
- “Lest Best”
- De Estafette
- “Cross Over”
- “Last man standing”
- “Cut the road”
De warming -up
Als warming -up kan je bijvoorbeeld een klein parcours uitzetten, dit kun je doen door middel van pionnen maar je kunt ook een parcours uitzetten tussen wat bomen die in de buurt staan. Daarnaast kan je hier verschillende vormen in verwerken. Je kunt er een stukje slalom in zetten dit kan je ook weer variëren door de afstanden te vergroten of te verkleinen zodat je grotere of kleinere bochten kan creëren.
Daarnaast kan je er ook stukje in zetten waar mensen even moeten versnellen. Dit moet je wel goed opbouwen zodat mensen niet aan het begin van de warming –up al aan het sprinten zijn, dit stukje kun je ook weer differentiëren door bijvoorbeeld 1 stuk te versnellen daarna 2 stukken per ronde en zo verder.
Bij de warming -up moet je er op letten dat de intensiteit niet te hoog is. Zorg ervoor dat de intensiteit niet te hoog is want wanneer deze te hoog is verhoog je de kans op blessures en daar worden de mensen niet blij van. Zorg ervoor dat ze niet in een te zwaar blad staan maar dat ze lekker vlot kunnen trappen en het niet te veel kracht kost.
Let erop: Het doel van de warming –up blijft het warm maken en het in de sfeer brengen van de deelnemer.
“Lest Best”
De oefening is als volgt, de deelnemers starten allemaal met hun achterwiel op dezelfde lijn (een stoeprand is hier ideaal voor), vervolgens is het de bedoeling om zo langzaam mogelijk naar de overkant te komen. Degene die “Lest” is, is het “Best”.
Het is aan te raden om deze oefening 2 à 3 keer te doen omdat mensen de eerste keer nog moesten wennen en omdat mensen graag revanche willen.
De regels:
- Je mag een ander niet hinderen
- Je mag tussendoor niet de grond raken want dan ben je af
- Je moet in voorwaartse beweging blijven gaan, dus niet in de breedte
Lest Best is een oefening waar de vaardigheden van een deelnemer naar voren komt. Het vinden van de juiste balans in een bijna stilstaande situatie is een redelijk moeilijke opdracht. Veel mensen zullen stilvallen of veels te snel gaan. Omdat jij als begeleider degene bent met de kennis zullen mensen aan je vragen wat nu de ideale versnelling is om deze oefening te doen. Het is moeilijk om een ideale versnelling aan te geven maar je kunt wel een beetje aangeven wat goed is. Wanneer je in je eerste voorblad sta zal je te snel gaan wanneer je in je derde voorblad sta heb je de kans dat je stilvalt. Je middelste voorblad is dus het beste, maar je hebt ook nog je achterbladen, zoek er een op met een redelijk drukpunt zoals je vijfde grootste blad of daarbij in de buurt.
De Estafette
Een leuke spelvorm om met een groep te doen is de estafette, deze vorm doet het in alle vormen goed en is heel gemakkelijk te differentiëren. Het spanningsveld in deze vorm is redelijk hoog omdat bijna iedereen voor een dergelijke oefening gebrand is om te winnen.
De regels:
- Je mag niet bij een andere baan gaan storen
- Je dient de lijn van de pionnen te volgen
- Je mag niet slippen bij het draaien, hier zullen strafseconden en een klap voor je kop in rekening gebracht worden
- Je moet de volgende deelnemer eerst aantikken voordat deze mag vertrekken
Een paar uitgewerkte vormen worden hier zo genoemd maar je bent verder zelf vrij om er iets mee te doen.
1. Dit is de standaardvorm, gewoon in een rechte lijn naar de andere kant, rond de pion of afgesproken voorwerp en terug. De volgende deelnemer wordt aangetikt en doet hetzelfde.
2. Dit is de slalomvorm, de lijn die de deelnemer moet nemen is te zien op het plaatje. Je kunt de pionnen steeds dichter op elkaar zetten, zo maak je het moeilijker voor de deelnemer. Een nadeel is dat je dan meer pionnen nodig hebt. Deze vorm kan je ook toepassen in een open bos tussen de bomen door, je moet dan wel een duidelijke weg markeren.
3. Dit is de Idiote vorm, in het midden staat een pion daar moeten ze een hele ronde om heen fietsen, op de terugweg is het gewoon een rechte lijn. Daarnaast om het leuker te maken moet iedere deelnemer zijn of haar versnellingen in het kleinste voorblad zetten en het op 1 na grootste achterblad. De deelnemer zal zich suftrappen onder het genot van hun collega’s/vrienden/klasgenoten.
Deze vorm is vaak heel leuk voor een deelnemer omdat hij bij dit spel niet meer vastzit aan een team en zelf zijn spel kan spelen. Bij dit spel is het de bedoeling om als laatste op je fiets te zitten. Het is de bedoeling dat je anderen van hun fiets afrijd zonder daarbij elkaar te raken.
De organisatie bestaat uit een uitgezet speelveld waar iedereen op de fiets in rijdt. Door elkaar de pas af te snijden of klem te rijden kan je iemand uitschakelen. Wanneer iemand van zijn fiets stapt of buiten het speelveld komt moet deze aan de kant.
De regels:
- Er mag geen fysiek contact tussen de deelnemers zijn
- Wanneer 2 deelnemers tegen elkaar aan rijden, zijn ze allebei af
- Een deelnemer mag de grond niet raken
Wanneer het te makkelijk gaat of het iets te moeilijk is, kan je bijvoorbeeld met de grote van het speelveld spelen. Je kunt het in het geheel vergroten, maar ook in de lengte of in de breedte.
Wanneer de afgevallen deelnemers te veel stil staan kun je ook overstappen op een “.. is teveel systeem”.
“Cross Over”
De beginsituatie is als volgt er zijn vier vierkanten dus allemaal even ver uit elkaar liggen (zie. Afbeelding).
Er worden 4 groepen gemaakt van ongeveer gelijke sterkte, dit had je bijv. kunnen zien uit de oefening “Lest Best” of uit eerder gedane opdrachten.
- De eerste opdracht is om zo snel mogelijk met je hele ploeg aan de overkant te komen, de richting is van te voren nog niet bekend, de richtingen die mogelijk zijn, zijn ‘tegen de klok in’ of ‘met de klok mee’. Diagonaal doen we niet, want dan knalt iedereen op elkaar.
- De tweede opdracht is om langzaam mogelijk aan de overkant te komen, de richting is van te voren al aangegeven dus bijv. ‘met de klok mee’ iedereen fiets dus zo langzaam mogelijk een vierkant verder. Belangrijk is dat iedereen op dezelfde lijn klaar staat, maak hier dus afspraken over. Wanneer iemand de grond raakt is deze af, wie komt er met de meeste leden van het team aan de overkant?
- De laatste opdracht is de moeilijkste, dat is de diagonale “Cross over”, het is de bedoeling om zo langzaam mogelijk naar de overkant te gaan, maar in het midden zal je al je tegenstanders tegenkomen, hoe los je dit op als team? Bedenk maar een strategie.
De regels:
- Je moet in voorwaartse beweging blijven gaan, dus niet in de breedte
- Je mag tussendoor de grond niet raken
- Je mag elkaar niet aanraken en ook niet een ander zijn fiets
- Er mag niet geslipt worden bij de eerste oefening, bij slippen wordt je team gediskwalificeerd
“Cut the road”
Dit spel is een weer een vrije vorm, je zit niet meer vast aan een team. Dit spel komt overeen met een soort van tikspel. Afhankelijk van de grote van de groep kies je een aantal tikkers. Deze personen kunnen iemand uitmaken door ervoor te zorgen dat ze moeten stoppen. Dit kan natuurlijk gebeuren door ze de weg af te snijden. Wanneer iemand van zijn of haar fiets moet stappen omdat ze stil kwamen te staan zijn ze af.
De organisatie is gewoon een uitgezet speelveld, waar niemand buiten mag komen tenzij deze persoon af is.
De regels:
- Niemand mag elkaar aanraken ook de tikkers niet
- Wanneer iemand buiten het vak komt is deze af
- Wanneer iemand de grond heeft geraakt is deze af
Je kunt deze vorm in veel verschillende vormen spelen, zo kun je bijv. een “5 is teveel vorm maken”. Ook zijn er mogelijkheden om er een vorm van te maken waar je met een bevrijder kan spelen.
Bij dit spel heb je genoeg mogelijkheden om te differentiëren en er je eigen interpretatie tegen aan te gooien.