Dat is dan ook de reden dat ik een onderwerp heb gekozen dat met canyoning te maken heeft. Namelijk zekertechnieken en reddingstechnieken die gebruikt worden bij canyoning.
Ik kwam er al snel achter dat er in het Nederlands vrijwel niets te vinden is. Nadat ik een aantal buitensportbedrijven benaderd had die als activiteit onder ander canyoning hebben, kwam ik er achter dat er 1 Nederlandstalig boekje te verkrijgen is. Namelijk:
Dit boekje is geschreven door Han Keuning en Kathinka Bosveld. Zij zijn beide werkzaam voor Escalade bergsport. Uit dit boekje komt dan ook een gedeelte van de informatie die ik gebruikt heb. Tevens komt het merendeel van de gebruikt illustraties ook uit dit boekje.
Zekertechnieken
Er zijn een aantal manieren om te zekeren tijden canyoning bij sommige methoden heb je de hulp van iemand anders nodig en bij sommige methodes niet. Ik zal eerst even de methodes opsommen en daarna zal ik ze verder uitwerken. Methodes om te zekeren tijdens canyoning waarbij je wel de hulp van andere personen nodig hebt omdat je dit niet zelf kan doen als je aan het abseilen bent:
- Zekeren van bovenaf
- Zekeren van onderaf
- Geleide abseil
- Deelnemers laten zakken door middel van een halve mastworp of met een acht
Methodes om te zekeren tijdens canyoning waarbij je geen hulp van andere personen nodig hebt:
- Shunt
- Franse prussik
- Valdotain
Zekeren van bovenaf
Dit is een veel gebruikte methode als de abseiler geen extra zekermateriaal wil gebruiken, zoals: een shunt, valdotain (deze twee zal ik later nog behandelen). Ook is deze methode goed te gebruiken wanneer je als instructeur alleen bent met een kleine groep onervaren abseilers en het gebruik van zekermateriaal of een zekeraar van onderaf (zie volgende uitleg) niet te gebruiken is.
- Je bindt de acht in het touw en maakt de acht vast aan de gordel.
- Je hangt een extra carabiner aan de gordel en een carabiner aan de krachtendriehoek
- Je pakt het touw dat door de acht naar beneden gaat en haalt dit door de carabiner aan de gordel en door de carabiner aan de krachtendriehoek
- Eventueel leg je in het touw dat door de carabiner aan de krachtendriekhoek gaat een halve mastworp. Hierdoor is er meer wrijving, waardoor het touw minder snel door de carabiner zal gaan
- Degene die naar beneden abseilt heeft het idee dat hij/zij zelf aan het abseilen is, maar de instructeur bepaalt het tempo. Mocht de abseiler uitglijden dan zorgt de instructeur ervoor dat de abseiler niet valt wanneer deze het touw los zou laten
Canyoning een avontuurlijke sport (figuur 42, blz. 41)
Indien je een extra touw bij je hebt kan je naast het abseil touw ook een nazekertouw uithangen. Het nazekertouw gaat met een halve mastworp weer door de carabiner dat aan de krachtendriehoeik hangt. Je bindt de acht weer in het abseil touw en daarna vast aan de gordel van degene die gaat abseilen. In het nazekertouw leg je een achtknoop welke met een carabiner aan de gordel wordt vastgemaakt. Ook hierbij kan de abseilen zich zelf laten zakken, maar mocht deze uitglijden en daardoor het touw loslaten blijft hij/zij hangen doordat de instructeur de abseiler vast houd.
Zekeren van onderaf
Bij deze methode kan de abseiler die beneden aan is gekomen degene die na hem/haar komt zekeren door het touw onderaan de abseil vast te houden. Mocht de persoon die abseilend naar beneden komt uitglijden, dan kan de zekeraar aan het touw trekken en komt de abseiler stil te hangen. Er zijn wel een paar aandachtspunten:
- Houd het touw zodanig vast dat je in 1 beweging het touw strak kan trekken indien nodig
- Het strak trekken van het touw doe je alleen wanneer de abseiler valt/uitglijdt
- Indien de abseiler in een zodanige positie verkeert dat deze meteen weer goed kan staan om verder te gaan met het abseilen, dan houd je het touw strak totdat hij/zij weer staat
- Mocht de abseiler vallen/uitglijden in een benarde situatie dan laat je deze een klein stukje zakken tot hij/zij weer in staat is om comfortabel te kunnen gaan staan
Stage Stam Outdoor 2004 (Frankrijk)
St. Privat d’Allier
Het is dus belangrijk om goed op te blijven letten en op de situatie in te spelen. En het is belangrijk om snel te beslissen wat je gaat doen en hoe je dat gaat doen. Je kan het touw wel blijven blokkeren nadat iemand is gevallen, maar als deze persoon midden in een waterval hangt en daardoor water binnen krijgt dan is dat dom en gevaarlijk.
Geleide abseil
Een geleide abseil bij canyoning bestaat naast het abseil touw ook nog uit een extra lijn waar de abseiler aan vast zit. Hierdoor wordt de abseiler naar een vast punt toe geleidt. Dit is vooral goed te gebruiken wanneer je met een (beginners) groep bij een waterval aankomt waar onder aan de waterval het water zeer heftig is, de hele groep hoeft daar dan niet doorheen.
De eerste persoon die naar beneden abseilt neemt ook het uiteinde van de extra lijn mee naar benenden. Beneden aangekomen zoekt hij/zij een haak, rots blok of een stevige steen. Hier doorheen of omheen komt een schling met daarin een carabiner.
De extra lijn moet dan opgespannen worden, dit kan met verschillende methodes. Ik zal drie methodes bespreken.
Methode 1:
- Leg in het touw dat je mee naar beneden hebt genomen een achtknoop en haal het uiteinde door de carabiner
- Haal het uiteinde van het touw door de achtknoop die je in het touw gelegd hebt en span dan het touw op
- Haal vervolgens nog een keer het touw door de haak en bindt het vervolgens af met een zaksteek
Canyoning een avontuurlijke sport (figuur 44, blz. 42)
Methode 2 (dixknoop):
- Maak 2 lussen in het touw. Dit moet op dezelfde manier gebeuren als bij een mastworp. Dus de linker lus op het touw en de rechter lus onder het touw. Zorg dat de lussen niet te klein zijn
- Draai de linker lus een hele slag naar rechts
- Haal de rechter lus door de linker lus
- Trek vervolgens aan het stuk touw dat tussen de twee lussen in zat en de linker lus wordt afgeklemd en maak een carabiner vast aan de rechter lus
- Haal het uiteinde van het touw door de carabiner en vervolgens door de dichts bijzijnde lus van de knoop en span het touw op
- Sla het uiteinde van het touw om het verankeringspunt en trek het touw goed strak
- Wikkel het touw minimaal 3 keer strak om de opspantouwen
- Vervolgens kan het touw worden afgebonden met halvesteken
Methode 3 (franse prussik, halve mastworp met slipsteek)
- Leg om het verankerpunt 2 schlings met daarin een carabiner
- Leg een franse prussik op het touw en leg in het uiteinde een carabiner
- Het touw gaat als eerste door de carabiner aan de onderste schling die vast zit aan het verankeringspunt
- Vervolgens gaat het touw door de carabiner aan de franse prussik
- En weer naar het verankeringspunt.
- Leg in het touw een halve mastworp en leg die in de carabiner
- Span het touw op
- Bind het geheel af met een slipsteek
Degene die gaat abseilen zit niet alleen met een acht vast aan het abseil touw, maar zit ook met een zelfzekering vast aan het opgespannen touw. Wanneer de abseiler naar beneden zakt zal richting het opspanpunt van de extra lijn getrokken worden doordat de zelfzekering de abseiler die kan op trekt
(het touw aan de gordel is het abseil touw, de zelfzekering zit aan de extra lijn en de gordel vast)
Canyoning een avontuurlijke sport (figuur 44, blz. 42)
Wanneer je gaat canyoningen met onervaren personen dan kan het nodig zijn om in te grijpen, bijvoorbeeld bij een noodgeval (een acht die in een ankersteek slaat bijvoorbeeld). Het beste zou natuurlijk zijn om eerst even te gaan oefenen. Bijvoorbeeld door een abseil uit te hangen aan een boom waarbij de afstand tot de grond niet al te ver is.
Je kunt de deelnemers laten zakken doormiddel van een halve mastworp of met een acht. Halve mastworp:
- Boven aan de abseil bind je het touw in met een halve mastworp met slipsteek
- Je bindt bij de deelnemers gewoon de acht in
- Mocht er om wat voor reden dan ook iets mis gaan dn trek je de slipsteek uit het touw en kan je de deelnemer laten zakken door middel van de halve mastworp
Deelnemers laten zakken door middel van een halve mastworp of met een acht
De meest veilige manier zou zijn wanneer je de onervaren personen gewoon zou laten zakken zonder dat ze zelf dus iets doen. Dit is voor de deelnemers ook de minst leuke methode aangezien ze niets zelf doen.
Voor de bange deelnemers kan dit ook de angst groter maken aangezien ze het niet zelf in de hand hebben. Wanneer je ze “zelf” laat abseilen hebben ze het gevoel dat ze alles zelf in de hand hebben waardoor de angst misschien zal afnemen.
Het kan zelfs gevaarlijk zijn als je de deelnemers laat zakken door middel van een halve mastworp of met een acht. Als onderaan de abseil zich een draaikolk of iets dergelijks bevind dan kan het wat moeilijk worden voor de deelnemer om zich zelf los te krijgen. Dit vergroot de kans op verdrinking, wat niet echt de bedoeling is.
De kans op verdrinking kan op 2 manieren voorkomen worden:
- De deelnemer laten zakken met een geleide abseil waardoor de deelnemer weg getrokken wordt van de draaikolk of iets dergelijks
- Een andere optie is om de deelnemer in te binden met halve mastworp en deze afbinden met een slipsteek. Wanneer de deelnemer bijna beneden is kan de slipsteek losgetrokken worden. waardoor hij/zij gelijk bevrijd is uit het touw wanneer hij/zij beneden is. Het uiteinde van het touw moet uiteraard niet te lang zijn, anders bestaat er alsnog een kans op verdrinking omdat de halve mastworp nog in de carabiner zit en de deelnemer zich zelf niet zo snel kan bevrijden
Ik zal nu de methodes behandelen voor zelfstandige abseils
Shunt
De shunt is een beveiligingsapparaat net zo als een stijgklem en een grigi. Het voordeel van een shunt is dat je deze ook met dubbeltouw kunt gebruiken. Dit kan niet met een stijgklem of een grigri.
Het aanleggen van een shunt is erg eenvoudig:
- Open de shunt
- Plaats het enkel touw of dubbel touw in de shunt
- Doe de shunt weer dicht
- Plaats door het oog van de klem een carabiner
- Verbindt de carabiner met je gordel
- Plaats de acht op het touw en let er op dat deze hoger komt te liggen dan de shunt
Canyoning een avontuurlijke sport (figuur 41, blz. 41)
De werking van de shunt is erg eenvoudig. Wanneer je tijdens de afdaling de shunt los laat zal deze automatisch blokkeren. Er zijn een aantal mogelijkheden om deze blokkering op te heffen:
- Trek het touw naar de carabiner die aan de shunt zit. De shunt klemt nu minder waardoor het touw er weer door kan glijden
- Knijp met de hand de shunt naar de carabiner. Ook bij deze mogelijkheid zal de shunt minder gaan klemmen waardoor het touw er weer door kan glijden
- Bevestig een touwtje aan de shunt (zie touwtje links onder op de shunt). Als je hieraan trekt gaat de deblokkeerder makkelijker los
Laat beginners de shunt niet vasthouden. Het zou kunnen gebeuren dat ze, als ze bijvoorbeeld uitglijden, in een paniek reactie in de shunt gaan knijpen. Door dat ze in de shunt knijpen heeft de shunt te weinig wrijving waardoor ze juist harder naar beneden gaan in plaats van te blijven hangen. Ze mogen dus alleen in de shunt knijpen als na, bijvoorbeeld een valpartij, weer goed staan en dus verder willen gaan. Daarna moeten ze de shunt weer loslaten.
Franse prussik
De franse prussik wordt bij canyoning vooral gebruikt als zelfzekering bij het abseilen.
Valdotain
Een valdotain is een zelfzekering die gebruikt wordt bij het abseilen. Het voordeel van een valdotain is dat deze heel makkelijk aan te leggen en weer te verwijderen is met koude vingers.
De valdotain wordt gemaakt van een stuk canyontouw of klimtouw. Uit dit canyontouw of klimtouw verwijder je twee kernsnoeren. Het wordt hierdoor dunner dan het canyontouw en soepeler.
De valdotain moet minimaal 3 tot 4 keer om het touw gewikkeld zitten. Bij minder dan 3 keer zou de valdotain uit zichzelf kunnen gaan glijden. Verder hangt het aantal slagen ook af van de snelheid die gehaald kan worden bij de abseil en het hangt ook af van het gewicht van de abseiler.Hoe bevestig je een valdotain op het touw:
- Zorg dat er in beide uiteinde van de valdotain een nagestoken achtknoop zit
- Wikkel de valdotain minimaal 3 keer om het canyontouw
- Wikkel vervolgens de beide uiteinde 2 keer kruislings over elkaar
- En laat de twee uiteinde bij elkaar komen in een carabiner
Canyoning een avontuurlijke sport (figuur 39 en 40, blz. 41)
Ik heb van de volgende bronnen gebruik gemaakt:
Canyoning een avontuurlijke sport (geschreven door Han Keuning en Kathinka Bosveld (Escalade bergsport))
www.escalade.nl
CIOS Goes Buitensport opleidingsmap
Verder wil ik bij deze Han Keuning en Kathinka Bosveld bedanken dat ik gebruik mocht maken van de originele tekeningen uit het boekje Canyoning een avontuurlijke sport.