De uitdrukking via ferrata komt eigenlijk uit het Italiaans en wanneer je dit zou vertalen naar het Nederlands ontstaat er ijzeren weg. Dit geeft natuurlijk al een beetje een idee van wat dit dan in zou kunnen houden. Bij klettersteigen ofwel via ferrata gaat het eigenlijk om een soort tussenweg tussen het wandelen en het klimmen. De routes zijn voorzien van staalkabels en ander hulpmiddelen om je aan te zekeren zodat je niet naar beneden kunt vallen. Deze routes zijn meestal uitgezet door verenigingen of toeristische bedrijven die zich bezig houden met deze bergsport.op die plaatsen tijdens een route waar het echt lastig, gevaarlijk gaat worden is de berg vaak uitgerust met extra hulpmiddelen zoals ladders, stiften, grote nieten of touwbruggen. Denk dan bijvoorbeeld aan een indianenbrug of iets dergelijks. Zo blijven de routes eigenlijk voor iedereen begaanbaar. Zowel voor jonge of minder gevorderde als zowel de echte experts. Natuurlijk zie je ook in deze tak van bergsport natuurlijk wel verschillende niveaus ofwel categorieën. Dit is dus eigenlijk een beetje hetzelfde als bij het klimmen zelf. Met behulp van de klettersteigroutes is het dus eigenlijk mogelijk om op plaatsen te komen waar je zonder beveiliging niet zou kunnen komen zonder groot gevaar te lopen en waar je misschien klimmend niet toe in staat zou zijn. Doordat deze routes in verschillende moeilijkheidsgraden bestaan is het dat de tak van sport nu een zeer breed publiek trekt en zijn populariteit begint te winnen. Wel ontstaat hier mee ook direct een probleem, gevaar. Namelijk dat met name toeristen het idee hebben van he dat gaan we ook eens doen, en dus het gevaar duidelijk onderschatten. Men gaat dan bijvoorbeeld op pad zonder oefening of met gebrek aan oefening en met misschien wel de foute uitrusting. Ondanks de beveiliging langs de routes en de vele hulpmiddelen moet men natuurlijk wel onthouden dat het een tak van sport is die gekoppeld is aan mogelijk gevaar en waar oefening voor nodig is.
Hoe is deze sport nu eigenlijk ontstaan?
De geboorte van deze sport ligt eigenlijk nog niet eens zo ver terug. Het is namelijk ontstaan in het eind van de 19de eeuw. Toen is men begonnen met het bouwen van bergroutes met behulp van extra middelen, hulpmiddelen dus. Dit werd eigenlijk gedaan om enkel de moeilijke, lastige gedeeltes van het toen al redelijk populaire sportklimmen eenvoudiger, toegangbaar te maken. De opzet was dus eigenlijk niet om een nieuwe bergsport te laten ontstaan. Na de eerste wereldoorlog werden enkele militaire bergroutes die waren uitgezet met al deze hulpmiddelen ontdekt door de bergbeklimmers zelf. Wat dus eigenlijk ook de bedoeling was van het via ferrata. In het vroege begin van de jaren 30 en tot na de tweede wereldoorlog werd de Via del Bochette gebouwd om de moeilijke routes in de Brentagroep toegangbaar te maken. Dit zou er voor zorgen dat het nemen van deze routes veel minder tijd zou gaan kosten. Ook deze routes werden ontdekt. Dit keer door bergwandelaars en die zagen hier natuurlijk wel iets in. Het bracht hen de mogelijkheid om op die plaatsen te komen, waar ze anders nooit zouden kunnen komen. Dit was namelijk alleen voor de echte bergbeklimmers weggelegd. Uiteindelijk betekende dit het echte begin van een nieuwe sport. Het succes van de Via del Bochette werd op allerlei andere plaatsen uitgebreid en zo ontstonden er steeds meer van deze routes. Nu voor iedereen met een redelijke oefening toegankelijk. Ook al deze routes die door de militairen in de eerste wereldoorlog werden gebruikt om tijd te besparen werden als ware weer gerenoveerd. Zo konden deze dan ook weer gebruikt worden.
Wanneer kun je nu het beste een route gaan beklimmen?
Net als bij veel sporten het geval is, kent ook deze tak van sport een zogenaamd seizoen. Zoals al voor de hand ligt is dat in dit geval de zomer. Je kunt eigenlijk wel zeggen dat het klettersteigen vooral een zomersport is. Hiervoor kunnen natuurlijk verschillende redenen zijn. Een aantal kan iedereen voor zich verzinnen. Denk er dan bijvoorbeeld aan dat het wel aangenaam is in de zomer lekker in de zon aan de rots te hangen., dit doe je eerder dan in de winter in de vrieskou met bevroren vingers. Ook het uitzicht is dan vaak beter. Een heldere lucht en mooie groene natuurgebieden onder je, fantastisch toch. Ook is al aangehaald dat het een sport is die ook veel toeristen wel eens op beperkt niveau willen ondervinden. De toeristen zijn natuurlijk in die gebieden met de zomer. En zeker deze mensen willen zoiets dergelijks als een via ferrata lopen onder lekkere zomerse omstandigheden doen. Lekker in het zonnetje, beetje met elkaar praten. Logisch toch. Ze willen er van genieten. Deze mensen gaan dan vaak ook in behoorlijke groepen en met een of meerdere instructeurs, gidsen. Een argument wat er ook bij komt kijken is dat de routes in de winter veelal ondergesneeuwd en onder het ijs zijn. Om dan aan een route te beginnen komt waarschijnlijk alleen op in de gedachte van de al gevorderde bergbeklimmers en reikt eigenlijk al naar het alpinisme.
Wat voor materiaal is er nu nodig voor een via ferrata?
Er is al aangehaald dat voor het aangaan van een route een goede uitrusting van groot belang is. Wanneer men dit gevaar onderschat en zomaar aan een route beginnen met de verkeerde uitrusting dan brengt men zichzelf in een gevaarlijke situatie. Jammer genoeg zijn er nog veel te veel voorbeelden en verhalen van mensen bij wie het wel fout ging. In de zomer zijn ongevallen en gevaarlijke situaties in bijvoorbeeld de Dolomieten helaas nog steeds aan de orde van de dag.
Om te beginnen zal ik even kort aangeven wat voor materiaal er nu nodig is om veilig aan een route te beginnen. Daarna zal ik per onderdeel een uitleg geven en wat dieper op het nut, belang hier van in gaan.
• Algemeen materiaal
• Een helm
• Een klimgordel
• Een klettersteig-,via ferrata set
• Handschoenen
• Evt. in winter extra benodigde materialen
Algemeen materiaal
Met het algemene materiaal wordt eigenlijk de vrijwel standaard uitrusting van een bergwandelaar bedoeld. Denk dan aan een paar goede stevige schoenen en natuurlijk goede kleding. Kleding die ademt, waterdicht, winddicht is en natuurlijk comfortabel zit. En een goed rugzak om wat spullen in mee te nemen zoals eten, drinken, extra kleding en EHBO. Hier in zijn zoveel mogelijkheden dat ik hier niet te ver op in ga. Natuurlijk ook sterk afhankelijk van de weersomstandigheden waaronder je een route gaan beginnen. En goede uitrusting is gewoon erg belangrijk
De helm
De routes worden vaak aangelegd langs steile rotswanden of zelfs onder overhangende stukken. Dit is natuurlijk ook weer logisch als je kijkt waar voor de via ferrata bedoeld is zoals eerder uitgelegd en er moet natuurlijk wel sprake van spanning zijn wil het een uitdaging zijn. Een helm is dan zeker nodig omdat er altijd het gevaar is van vallende stenen, rotsstukken. Deze vallende stenen zijn niet eens het enige gevaar waarvoor een helm gedragen moet worden. het kan ook gebeuren dat je wanner je even niet oplet tegen een uistekend rotspunt loopt. Of gewoon in een laag stuk je hoofd stoot bij het te ver omhoog komen. En dan is er altijd nog het gevaar van een mogelijk kleine val. Tijdens zo’n val ben je van schrik even wat minder georiënteerd en kan je zomaar met je hoofd tegen de rotswand aan klappen. Zo zie je een aantal voordelen, redenen voor het dragen van een helm. Bij het aanschaffen van een helm moet je vooral letten op een goed pasvorm. Wanner de helm pasvorm in orde is zal de helm ook beter zitten en vooral ook beter bescherming bieden voor je hoofd. En buitenom dat is het natuurlijk wel lekker als je helm gewoon goed op je hoofd zit en je je dus niet tijdens de route hoeft te irriteren aan de helm. Wat je tegenwoordig wel bij bijna alle helmen ziet is dat je deze gewoon kunt verstellen. Bij bijvoorbeeld een goed helm van het merk petzl zul je het vaak tegenkomen dat er in de helm een wieltje zit waarmee je de helm strakker en losser kunt draaien.
De klimgordel
Het is van groot belang je altijd goed aan de staalkabels te zekeren. Hierdoor verkom je het maken van een mogelijk grote val. Om dit zekeren veilig en op de juiste manier te doen zijn speciale klimmaterialen ontwikkeld. Dit alles begint dan bij een goede klimgordel.
Binnen de klimgordels onderscheiden we eigenlijk twee soorten, namelijk;
• de heupgordel
• de integraalgordel
De heupgordel kom je vooral tegen bij het sportklimmen, het ‘normale klimmen’ dus zeg maar. Wanneer we naar de via ferrata kijken is het beter om gebruik te maken van een integraal gordel. Je zou ook wel kunnen zeggen dat het gebruiken van een heupgordel hier niet voor geschikt is. Deze gordel biedt niet genoeg bescherming tijdens een val doordat het aanhechtingspunt, dus waar je jezelf vast maakt eigenlijk te laag zit. Bij een integraalgordel daarentegen zit dit aanhechtingspunt een stuk hoger, ongeveer recht voor je borst. Het aanhechtingspunt is vooral belangrijk tijdens een val. Stel je voor dat een grote rugzak bij je hebt en je een heupgordel aan hebt. Er ontstaat dat al snel het gevaar dat je door zo’n val ondersteboven komt te hangen. Ook is het hogere aanhechtingspunt handig als de staalkabels wat hoog aan de wand is vastgemaakt. Of wanneer de afstand tussen twee haken erg groot is. Een hoge aanhechtingspunt zorgt er dan voor dat je alsnog bij de kabel of de haak kunt. Ook kun je ervoor kiezen gebruik te maken van je heupgordel maar dan in combinatie met een losse borstgordel. Maar het blijft het beste om gewoon een integraalgordel aan te schaffen.
borstgordel
Heupgordel
integraalgordel
Nu we de gordel hebben gehad zullen we deze nog wel vast moeten maken, moeten verbinden met de staalkabels of andere hulpmiddelen. Dit doen we met behulp van een speciaal set. Genaamd het kelttersteig-, ofwel via ferrata set. Dit set bestaat er ook weer in twee vormen. Namelijk;
• de y-vorm
• de v- vorm
Het y-vormige set bestaat uit 2 touwen die samen komen in een hoofdtouw. Aan het uiteinde van de 2 touwen hangen de karabiners. Het hoofdtouw loopt naar een remaparaat. Na deze rem is het hoofdtouw nog ongeveer een meter tot anderhalve meter lang. Het uiteinde van dit touw hang je los aan de gordel. De rem zelf moet je vast maken aan het aanhechtingspunt van je gordel. Dit doe je bijvoorbeeld met behulp van een schlinge of een klein stuk klimtouw. Nu kun je de karabiners om en om of tegelijk om de staalkabel klikken. Mocht je nu vallen schiet het touw door de rem en wordt zo je val gebroken.
Bij de v-vormige setjes wordt er gebruik gemaakt van maar een touw. De rem zit nu in het midden van het touw en aan allebei de uiteinden wordt een karabiner gehangen. Als je met dit setje allebei de karabiners gelijktijdig gebruikt dan zal de rem de val niet breken. De rem heeft dan geen werking. Daarom moet je bij dit setje altijd maar een haak gebruiken en de andere los laten hangen. Wanneer je moet overklikken zal je wel in een positie komen waarin de rem dus niet zal werken bij een mogelijke val. Naar mijn idee is dus het gebruik van een y-vormig set handiger en veiliger.
y-vorm v-vorm
Handschoenen
De routes gaan zoals al eerder verteld over steile rotswanden en bergachtig gebied. De kans bestaat dan al snel dat je ergens je handen aan open kan halen. Hiervoor is het dragen van handschoenen prettig. Ook aan de staalkabels zelf of aan de andere hulpmiddelen kan je snel je handen open halen. Het aanschaffen van een paar handschoen is dus geen slecht idee. Handig is wel als je handschoen koopt met open vingers, zo blijf je wel het gevoel houden met de wand en de hulpmiddelen en bescherm je toch tegelijk de rest van je hand.
Evt. in winter extra benodigdheden
Wanneer je toch besluit om in de winter een route te gaan beklimmen moet je je hier natuurlijk wel weer op aanpassen. Zoals al eerder vermeld zijn de routes dan vaak onder gesneeuwd en ijzig. Al je kleding zal hierop afgestemd moeten zijn. Dus een andere jas, broek en handschoen dan in de zomer. Bijvoorbeeld stijgijzers kunnen van pas komen of zelfs nodig zijn. Je kunt dan wel gewoon kiezen voor normale wandelstijgijzers. Dit is dan ook puur voor meer grip wanner je over een stuk ijs of sneeuw zal moeten lopen. In dergelijke omstandigheden komt ook een pickel om de hoek kijken. Hiermee kan je dan weer grip krijgen op bepaalde met ijs bedekte rotsstukken. Zorg er dan ook wel weer voor dat je deze pickel op kan bergen in je rugzak of zelfs nog beter eraan. Anders kun je veel last hebben van de pickel in bepaalde rotsachtige, nauwe gedeeltes.
Waar vind je klettersteig-, via ferrata routes?
De routes vind je vooral terug in de Dolomieten en in de Alpen. Ook zijn er al steeds meer te vinden in Oostenrijk en Zwitserland en zelfs in Scandinavië. Veelal komt het voort uit toeristische brochures en natuurlijk de buitensportmagazines zoals die van de NKBV en bijvoorbeeld Hoogtelijnen. Het is zelfs al zo dat je in Nederland zelf klettersteig cursussen kunt volgen. Voor de echte zogenaamde hotspots zijn er natuurlijk al boeken, gidsen verschenen. Deze kun je bij bijvoorbeeld de Beversport of een goede boekhandel kopen of bestellen.
Bronvermelding
Internetsites
www.directory.net-ad.com/klettersteigen.html
www.home.wanadoo.nl/nkbv.bieb.duivendrecht/klettersteigen.htm
www.alpinesicherheit.at/Medien/klettersteige.htm
www.davbs.de/mtb/2004/4/Brenta.html
www.via-ferrata.de/
www.viaferrata.nl/
www.freespace.virgin.net/paul.benham/dolo/dolomites.htm
www.google.nl
www.petzl.com/
www.mammut.ch/mammut/index.asp
naslagwerken
HOOGTELIJNEN
PETZL